Problemini Çöz – Akıl Haritası

Aklındaki karışık düşüncelere ışık tut :)

Bu yazıda, aklımı toparlayıp kâğıt üzerine dökerken ve biraz da yaratıcılığımı ortaya çıkartmak istediğimde kullandığım bir yöntemi anlatacağım. Yöntemin adı Akıl Haritası (İng.: Mind Map). 3. yüzyıldan beri düşünürler, araştırmacılar, vb. tarafından kullanıldığı biliniyor fakat son zamanlarda popüler hale gelmesini Tony Buzan adında bir yazara borçlu. Wikipedia’ya göre konu hakkında yeterli çalışma yok ve bilimsel olarak öğrenmede etkinliği üzerine çalışmalar yetersiz. Ama ben kullanıyorum ve şimdiye kadar çok faydasını gördüm. A. Maslow’un dediği gibi,

Eğer elindeki tek alet çekiçse, her şey çivi gibi görünür.

Ne kadar çok yöntem öğrenirsen, çözüm bulmak için o kadar çok alete sahip olursun. Bu yöntem de onlardan birisi.

Nasıl Kullanılır

Yeni bir şeyler ortaya çıkartmaya çalışırken, bir şeyi analiz ederken veya bir şeyi açıklamaya çalışırken kullandığımız yöntem hemen hep aynı oluyor. Örnek olarak size BeyazTavsan. com’un tasarımını anlatayım:

BeyazTavsan.com

  • Başlık resmi
  • Üstte ana menü
    • Ana sayfa
      • Son 5 yazı, tam metin
    • Hoş geldin
    • Hakkında
    • Arşiv
      • Aylık
    • Kitap
      • Kitap yazılarına bağlantı
    • İletişim
  • Sağ menü
    • Son yazılar
    • Abonelik
      • RSS
      • Eposta
      • Google vs.
    • Son Yorumlar
    • Konular
    • Önceki Yazılar

Bu hepimize yıllar boyunca öğretilen ve gösterilen baskın yöntem oldu. Okuduğumuz kitaplarda, izlediğimiz sunumlarda, yaptığımız projelerde aşağı-yukarı hep bu yapıyı kullanıyoruz. Bence bunun en büyük sebebi, kullandığımız araçların başka bir şeye pek izin vermemesi. Örneğin bir kitabın sayfaları vardır ve kitaptan bilgi almanın en kolay yolu sayfaları sırayla çevirmektir. Bu doğrusal akış sebebiyle de yazarın ister istemez bir giriş-gelişme-sonuç yapması ve konuları alt başlıklara bölerek anlatması gerekir. Yoksa okur hiçbir şey anlamayabilir.

Aynı şekilde bir PowerPoint sunumunda da birbiri ardına gelen slâytlar vardır ve anlatıcı konuyu yine bir giriş-gelişme-sonuç şeklinde anlatıp, maddeleri de meşhur “bullet point” lerle yani “sıralı madde imleriyle” açıklar.

Akıl Haritası yöntemini kullanarak, konuların ve fikirlerin birbirleriyle olan bağlantılarını sadece doğrusal olarak gösterme zorunluluğundan kurtuluyoruz. Bunun üzerine de renkler ve şekiller de kullanarak yaratıcılığımızı da zorluyor ve kafamızdaki karışık fikirleri güzel bir şekilde kâğıda dökebiliyoruz.

BeyazTavsan. com’a geri dönersek, akıl haritası tekniğiyle anlatım şuna benziyor:

BeyazTavsan.com akıl haritası

Bunu yaklaşık 10 dk. içinde Excel kullanarak yaptım. Yalnız ilk defa başlarken kâğıt-kalem kullanmak en iyisi olacaktır. Akıl haritası tekniğinin kullanımını bu örnek üzerinden açıklayacağım.

Öncelikle konuyu belirten bir resim veya yazıyı boş bir kâğıdın ortasına çizdim. Daha sonra bu konuyla aklıma gelen doğrudan ilişkili diğer maddeleri de farklı renkler kullanarak yerleştirdim. Mümkün olduğunca yazı, resim ve renkleri beraberce kullanmak daha iyi ve yaratıcı sonuçlar veriyor. Bir diğer nokta da, konuları birbirine bağlayan çizgileri dümdüz değil de buradaki gibi eğriler şeklinde yapmak.

Bu yöntemin bence en güçlü yanı; insanın aklına gelen şeyleri kolayca diğer öğelerle bağlantı kurarak bir çerçeveye oturtabilmesidir. Böylece kafada serbestçe dolanan fikirleri işe yarar hale getirmek çok daha kolay oluyor. Bir diğer avantajı da; renkli ve resimli yaptığımız için listelere göre daha eğlenceli ve daha az sıkıcı geliyor.

Akıl Haritası Programları

Bilgisayar kullanarak akıl haritası yapmak için bir çok program var. Benim tercihim ise Freemind adlı program. Üstelik fiyatı da çok uygun: ücretsiz :) Bu programı sadece akıl haritaları yapmak için değil, maddelere hatırlatmalar eklemek, proje planı yapmak ve kapsamlı bir kişisel düzenleyici olarak kullanabilirsin. Bir sonraki yazıda bu programı detaylıca anlatıp bir tane de örnek çalışma yapacağım. O zamana kadar bu adresten programı yükleyip deneyebilirsin. Eğer dil sorunu yüzünden yükleyemezsen merak etme, sonraki yazıda onu da detaylı olarak anlatacağım.

Dediğim gibi başlangıç olarak kağıt-kalem kullanmak en iyisi. Bu şekilde yapılmış bir çok çalışmaya buradan bakıp ilham alabilirsin. Bir sonraki yazıya kadar da, aklına gelen ilk şey üzerine basit bir akıl haritası yapıp yöntemin ne kadar faydalı olabileceğini görmeni tavsiye ederim ;)

, , ,

6 Responses to Problemini Çöz – Akıl Haritası

  1. hülya 17/08/2008 saat 12:33 #

    Sevgili Beyaz Tavşan,oldukça güzel bir konu ancak mind map olayının ülkemizde pek ciddiye alıdığını düşünmüyorum.

    Ne gerek var,o kadar yoğunmusun,ceo musun sen tarzı amatörce yorumlar var genelde bu konu ile ilgili,oysa herkes kendi hayatının CEO su!

    Ayrıca bu güzel ve detaylı yazınıza belki katkım olur diye eklemek istiyorum,müsadenizle,
    freemind artık türkçe de kullanılabiliyor.

    Sevgilerimle.

  2. Cavus 17/08/2008 saat 14:17 #

    Arkadaşım çok güzel bir konuya değinmişsin.Ben de bu konuya ilgi duyacak arkadaşlar için ConceptDraw MINDMAP firmasının( ConceptDraw MINDMAP 4 Full Version Offer)promosyonu paylaşmaktan büyük bir mutluluk duyacağım.Aşağıdaki linkteki gerekli bilgileri doldurarak programın tam sürümünüücretsiz olarak elde edebilirler… Teşekkürler…

    http://www.conceptdraw.com/registration/mm4special.html

  3. Cavus 17/08/2008 saat 14:33 #

    ConceptDraw MINDMAP 4 Full Version ile ilgili bir not aktarayım.Pro sürümünü seçerseniz $249.00 mış.Lütfen bakınız.
    http://www.tucows.com/preview/360517

Geri izleme/Pingback

  1. Hedef Türkçe - 20/08/2008

    Gereksiz kelimeler 18 Ağustos 2008…

    Türkçesi varken kullanılan gereksiz yabancı kelimeler; bullet point, culture book, re-positioning, don’t war drink tea [...]
    ……

  2. On Bağlantı #37 » Beyn - 26/08/2008

    [...] Bağlantı #375: Onur Almışlar, “akıl haritalama” tekniğini anlatıyor. Güzel bir teknik ama bilgisayarda değil de kağıt üzerinde yapması hem daha kolay, hem daha zevkli. [...]

  3. Akıl haritası oluşturmak için Ubuntu’da Freemind kurulumu — Hasan Yılmaz - 28/08/2008

    [...] bir konuda taslak hazırlarken, aklınıza gelenleri dallandırıp ilişkilendirirken akıl haritaları oluşturmak oldukça faydalı [...]

Bir Cevap Yazın